Serwis wykorzystuje pliki Cookies w celu zapewnienia funkcjonalności strony. W każdej chwili możesz zmienić ustawienia swojej przeglądarki internetowej, aby otrzymywać powiadomienia w momencie zapisywania plików cookie lub całkowicie zablokować korzystanie z nich przez przeglądarkę.    AKCEPTUJĘ

NSLPZ – kiedy stosować niesterydowe leki przeciwzapalne?

niesteroidowe leki przeciwzapalne

Niesteroidowe leki przeciwzapalne, w skrócie NSLPZ (NLPZ), to grupa substancji o szerokim zastosowaniu. Leki te odgrywają istotne znaczenie w hamowaniu reakcji zapalnej, dlatego są powszechnie stosowane na stawy, a także przy innych schorzeniach narządu ruchu. NLSPZ działają również przeciwbólowo i przeciwgorączkowo. Stosuje się je doustnie, w formie iniekcji i miejscowo. Lista leków z tej grupy zawiera wiele dostępnych bez recepty. Dowiedz się więcej na temat właściwości i wskazań do stosowania niesterydowych leków przeciwzapalnych! 

Co to jest NLPZ (NLSPZ)?

NSLPZ to skrót od słów określających grupę leków o nazwie niesteroidowe leki przeciwzapalne. W terminologii medycznej częściej stosuje się skrót NLPZ. Substancje należące do tej grupy wykazują działanie przeciwzapalne, ale także przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, a niektóre z nich zmniejszają także agregację (zlepianie) płytek krwi. 

Wpływ na organizm oraz siła działania tych leków różnią się w zależności od poszczególnej substancji, a także stosowanych dawek. Lista leków NLPZ jest długa i zawiera szereg substancji o odmiennych właściwościach, jednak podobnym mechanizmie działania. 

Na czym polega działanie leków z grupy NLPZ?

Aby zrozumieć mechanizm działania niesteroidowych leków przeciwzapalnych warto w pierwszej kolejności wyjaśnić pojęcia, takie jak prostaglandyny i cyklooksygenazy COX-1 oraz COX-2. 

Otóż prostaglandyny to grupa hormonów, które powstają m.in. pod wpływem kontaktu z czynnikiem chorobotwórczym. Są produkowane przez układ immunologiczny, a ich zadaniem jest wywoływanie i utrzymywanie stanu zapalnego, który objawia się m.in. bólem, obrzękiem, podniesioną temperaturą ciała i zaczerwienieniem. Część prostaglandyn wpływa również na inne funkcje organizmu. Związki te są niezbędne m.in. do prawidłowej pracy układu pokarmowego i krwionośnego. 

Do powstawania prostaglandyn konieczna jest obecność enzymów, wspomnianych cyklooksygenaz:

  • COX-1 – enzym ten stale występuje w tkankach organizmu, głównie w żołądku, jelitach, płytkach krwi oraz w nerkach. Jest to białko zbudowane z 599 aminokwasów.  
  • COX-2 – białko to zbudowane z 604 aminokwasów powstaje pod wpływem różnych czynników, w tym cytokin zapalnych.  
  • COX-3 – enzym ten nie został jeszcze dobrze poznany, występuje w układzie nerwowym. 

Niesteroidowe leki przeciwzapalne wykazują zdolność hamowania enzymów COX-1 i COX-2. Niektóre leki z tej grupy wpływają na oba enzymy, inne na jeden. Również siła hamowania poszczególnych enzymów jest różna w zależności od konkretnej substancji, jaką zawiera wykaz tej grupy. 

Zahamowanie aktywności COX-1 i COX-2 jednocześnie hamuje powstawanie prostaglandyn, a tym samym łagodzi stan zapalny, ból i gorączkę. Warto jednak zaznaczyć, że wpływ na COX-1 (obecny w tkankach) zaburza prawidłowe funkcjonowanie niektórych układów i jest przyczyną występowania skutków ubocznych po zastosowaniu niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Zatem najbardziej pożądane działanie NLPZ to silny wpływ na COX-2 i możliwie najniższy na COX-1.  

Niesteroidowe leki przeciwzapalne – wykaz generacji, lista substancji 

Niesteroidowe leki przeciwzapalne to wykaz związków, które można podzielić m.in. pod względem siły hamowania poszczególnych enzymów. Klasyczne NSLPZ określane są jako leki I generacji. Należą do nich m.in.:

  • kwas acetylosalicylowy, idiometacyna, ketoprofen – hamują głównie COX-1;
  • diklofenak, ibuprofen, naproksen, nabumeton – wykazują zbliżony wpływ na COX-1 i COX-2.

Niesteroidowe leki przeciwzapalne II generacji w większym stopniu hamują COX-2. Są to:

  • meloksykam,
  • nimesulid. 

Natomiast do III generacji NLPZ zalicza się substancje wybiórczo hamujące COX-2, czyli koksyby, m.in. celekoksyb, rofekoksyb i parekoksyb. 

Niesteroidowe leki przeciwzapalne można podzielić także mając na uwadze ich budowę chemiczną. Niektóre leki z wymienionych niżej NLPZ nie są już stosowane. Oto lista substancji podzielona pod względem pochodzenia:

  • pochodne kwasu salicylowego: kwas acetylosalicylowy, salicylan metylu, salicylamid, diflunisal; 
  • pochodne kwasu octowego: diklofenak, etodolac, felbinak, flurbiprofen, indometacyna, sulindak, tolmentin;
  • pochodne kwasu propionowego: ibuprofen, ketoprofen, naproksen, deksketoprofen, fenbufen, fenoprofen;
  • pochodne kwasu antranilowego: kwas flufenamowy, kwas. meklofenamowy, kwas. mefenamowy, kwas. tolfenamowy;
  • pochodne butylopirazolidynodionu: 
  • pochodne kwasów elonowych (oksykamy): piroksykam, meloksykam, lornoksykam, tenoksykam;
  • pirazolony: fenylbutazon, azapropazon, propyfenazon;
  • sulfonamid: nimesulid;
  • inne, np.: benzydamina, nepafenak, bromfenak, nabumeton , ketorolak, prokwazon, harpagozyd.

NLPZ – sposób wykorzystania 

Niesteroidowe leki przeciwzapalne stosuje się głównie w przypadku schorzeń o podłożu zapalnym, a także do łagodzenia dolegliwości bólowych i obniżania gorączki. Część leków z tej grupy dostępnych jest bez recepty, do doraźnego stosowania. Niektóre silniej działające przepisuje lekarz jako forma samodzielnej terapii przeciwbólowej lub w skojarzeniu z lekami z innych grup, w celu zwiększenia siły działania. 

Preparaty zawierające NLPZ występują w formach, takich jak:

  • tabletki i kapsułki doustne,
  • proszek do rozpuszczania,
  • maści i żele,
  • plastry do przyklejania na skórę,
  • krople do oczu,
  • płyn do płukania jamy ustnej, 
  • aerozole na skórę,
  • zastrzyki. 

Właściwości NLPZ wykorzystuje się w medycynie, a także w weterynarii. Niesterydowe leki przeciwzapalne dla psów wykazują podobne działanie, jak w przypadku ludzi, czyli uśmierzają ból i hamują reakcję zapalną.   

Kiedy stosuje się niesterydowe leki przeciwzapalne (NLPZ)? 

Niektóre leki niesteroidowe działają silniej przeciwbólowo, z kolei część z nich wykazuje mocniejsze właściwości przeciwzapalne. Do leków o słabszym działaniu przeciwzapalnym należy m.in. kwas acetylosalicylowy i ketoprofen – stosowane w przypadku bólu i gorączki. Kwas acetylosalicylowy zapobiega zlepianiu się płytek krwi, dlatego też jest stosowany profilaktycznie w celu zmniejszenia ryzyka tworzenia się zakrzepów. Jego przyjmowanie w określonych, zwykle niskich dawkach zaleca się m.in. osobom po przebytym zawale mięśnia sercowego lub udarze mózgu.  

Z kolei naproxen oraz ibuprofen wykazują zbliżone działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe i obniżające gorączkę. Są stosowane przy bólach różnego pochodzenia, a także pomocniczo przy infekcjach. Preparaty z ich zawartością łagodzą m.in. objawy przeziębienia, bóle głowy, migreny, czy bóle menstruacyjne. 

Diklofenak natomiast działa słabiej w przypadku gorączki, natomiast sprawdza się w przypadku dolegliwości bólowych i stanu zapalnego, co więcej cechuje się stosunkowo niską częstotliwością występowania działań niepożądanych.  

Wymienione niesterydowe leki przeciwzapalne stosuje się przy chorobach o podłożu zapalnym, w tym autoimmunologicznym. NLPZ (m.in. diklofenak) wykazują właściwości hamujące enzymy, które biorą udział w niszczeniu tkanki łącznej. Są więc pomocne na stawy, a dokładniej na ból i objawy stanu zapalnego towarzyszące schorzeniom reumatoidalnym, takim jak np.:

  • reumatoidalne zapalenie stawów,
  • młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów,
  • choroba zwyrodnieniowa stawów,
  • dna moczanowa.  

I generacja NLPZ stosowana jest także w preparatach zewnętrznych. Zaletą takiego podania jest kilkukrotne zmniejszenie ryzyka skutków ubocznych oraz skoncentrowanie działania w wybranym miejscu. Z tego też powodu niesteroidowe leki przeciwzapalne stosuje się w formie maści, żeli i plastrów w przypadku dolegliwości, takich jak:

  • bóle mięśni, stawów, więzadeł;
  • bóle pourazowe, np. skręcenia, złamania, stłuczenia;
  • bóle pleców;
  • miejscowy obrzęk;
  • urazy sportowe;
  • bóle reumatyczne. 

NLPZ – skutki uboczne

Stosowanie doustnych preparatów zawierających NLPZ może prowadzić do wystąpienia skutków ubocznych. Do najczęstszych zalicza się zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego:

  • nudności i wymioty,
  • biegunki lub zaparcia,
  • bóle brzucha,
  • podrażnienie żołądka,
  • zaburzenia wchłaniania.

Układ pokarmowy jest szczególnie narażony na skutki uboczne po długotrwałym stosowaniu NLPZ. Wszystko dlatego, że prostaglandyny hamowane przez niesteroidowe leki przeciwzapalne warunkują wydzielanie soku żołądkowego, a jednocześnie zwiększają ilość śluzu. Przewlekłe narażenie układu pokarmowego na niski poziom prostaglandyn działa drażniąco na żołądek, co przyczynia się do powstawania choroby wrzodowej i zwiększa ryzyko rozwoju choroby nowotworowej. Długotrwałe przyjmowanie dużych dawek NLPZ może wywoływać działania niepożądane również ze strony układu nerwowego, krwionośnego, moczowego, a także reakcje skórne. 

  Lek. Michał Dąbrowski 

CO TO JEST ITAMI?

CO TO JEST ITAMI?

ITAMI to preparat w postaci plastra leczniczego
zawierający diklofenak. Jest przeznaczony
do stosowania w miejscu występowania bólu
i stanu zapalnego.

 

ITAMI wykazuje skuteczne działanie:

  • przeciwbólowe
  • przeciwzapalne
niesteroidowe leki przeciwzapalne

NSLPZ – kiedy stosować niesterydowe leki przeciwzapalne?

Niesteroidowe leki przeciwzapalne, w skrócie NSLPZ (NLPZ), to grupa substancji o szerokim zastosowaniu. Leki te odgrywają istotne znaczenie w hamowaniu ...
Czytaj Dalej
ból odcinka piersiowego kręgosłupa

Ból odcinka piersiowego kręgosłupa – objawy, przyczyny, leczenie

Odcinek piersiowy to najmniej ruchoma część kręgosłupa. Pomimo tego coraz częściej uskarżamy się na bóle pleców na wysokości klatki piersiowej ...
Czytaj Dalej
zapalenie pochewek ścięgnistych

Czym jest zapalenie pochewek ścięgnistych?

Zapalenie pochewek ścięgnistych (z łac. tendovaginitis) to nieprzyjemny, bolesny stan, który rozwija się w sytuacji przeciążenia aparatu ścięgnistego. Ogranicza pełną ...
Czytaj Dalej

Kontakt

PODMIOT ODPOWIEDZIALNY:

Fidia Farmaceutici S.p.A.
Via Ponte della Fabbrica,
3/A 35031 Abano Terme (Padova) Włochy

Informacji o LEKU udziela:

Stada Poland Sp. z o.o.
Al. 3 Maja 6
05-501 Piaseczno

  sekretariat.pl@stada.com
  +48 22 737 79 20